Kalendarz Mercator Poligrafia na rok 2007
ŚWIAT NA MAPACH GERARDA MERCATORA

Kalendarz na rok 2007, któremu nadaliśmy tytuł "Świat na mapach Gerarda Mercatora", nie tylko jest kontynuacją serii kalendarzy o tematyce kartograficznej wydawanych wspólnie z Biblioteką Jagiellońską od roku 2004, ale dodatkowo nawiązuje do pierwszego członu wybranej przez nas w roku 1991 nazwy firmy a mianowicie MERCATOR i ze względu na naszą działalność w obszarze maszyn drukujących i urządzeń introligatorskich uzupełniony słowem POLIGRAFIA.

Nazwisko Gerarda Mercatora wszyscy kojarzymy chociażby z lekcji geografii omawiających stosowane do tej pory odwzorowania kartograficzne, niezbędne przy tworzeniu map. Mercator a właściwie Gerhard Kremer (1512 - 1594), z pochodzenia Flamandczyk, był twórcą wielokrotnie udoskonalanych siatek geograficznych, globusów, map żeglarskich oraz słynnej mapy Europy z 1554 roku w sześciu częściach, przy której opracowaniu wykorzystane zostały najlepsze ówczesne źródła, między innymi mapa Polski Bernarda Wapowskiego. To on jako pierwszy nazwał "atlasem" zbiór map, wprowadzając ten termin do użytku powszechnego. Łacińska forma jego nazwiska - Mercator - jest niczym innym, jak tłumaczeniem z flamandzkiego nazwiska Kremer, które w języku polskim odpowiada słowu "kupiec". I tu powróciliśmy do wspólnego znaczenia nazwy naszej firmy jak i nazwiska twórcy nowoczesnej kartografii.

Karta tytułowa - Orbis terrae compendiosa descriptio



Styczeń - Gerardi Mercatoris



Luty - Nova Europae



Marzec - America Semptentrionalis



Kwiecień - America Meridionalis



Maj - Asia ex manga orbis terre



Czerwiec - Africa ex magna orbis terre



Lipiec - Magellanici Facies



Sierpień - Sep Tentrio Nalium



Wrzesień - Islandia



Październik - Japonia



Listopad - Cuba Insula



Grudzień - Gerardus Mercator et Judocus Hondius



Przedstawione w naszym kalendarzu reprinty wybranych map pochodzą z Atlasu sive cosmographicae meditationes de fabrica mundi et fabricati figura, denuo auctus wydanego w Amsterdamie w 1613 roku przez Jodocusa Hondiusa (jest to czwarta edycja tego Atlasu). Zawiera on 150 map kolorowanych ręcznie i pięknie zdobionych, które poprzedza między innymi zawarta w naszym kalendarzu bogata karta tytułowa z wspólnym portretem twórców Atlasu Mercatora i Hondiusa (grudzień).

Kilka pierwszych map w Atlasie przedstawia glob ziemski oraz pięć kontynentów: Europę, Afrykę, Azję, Amerykę Północną i Południową. Kolejne ukazują Islandię, Wyspy Brytyjskie, Skandynawię, ziemie położone na południowym wybrzeżu Morza Bałtyckiego, Rosję, Litwę, Transylwanię, Krym, Hiszpanię, Francję, Szwajcarię, Niderlandy, Niemcy, kraje Europy środkowej oraz Południowej, obszary Afryki Północnej, poszczególne tereny w Azji, obie Ameryki, Amerykę środkową oraz okolice Cieśniny Magellana. Każdej mapie towarzyszy opis.

Atlas otwiera ozdobna karta tytułowa, którą umieściliśmy w środku naszego opisu. Przedstawiono na niej piętrową arkadę, a w jej środkowej partii półnagiego Demiurga tworzącego globus, poniżej którego widoczna jest tablica z tytułem dzieła. Na pierwszym planie, u stóp arkady stoi pies, który może być interpretowany jako odwołanie do nazwiska Hondiusa, wydawcy Atlasu. Po bokach arkady, w ustawionych piętrowo niszach, znajdują się cztery postacie kobiece, określone jako: Europa, Asia, Peruana i Magalanica. Arkadę wieńczy szczyt z przedstawieniem dwóch kolejnych kobiet nazwanych: Mexicana i Africa, pomiędzy którymi dwie półnagie męskie postacie podtrzymują kulę sferyczną.

Warto zwrócić uwagę szczególnie na wspomnianych sześć kobiecych postaci. Są one bowiem personifikacjami kontynentów, jakie ówcześnie znano i które u początków siedemnastego stulecia nosiły właśnie nazwy: Europa, Azja, Afryka, Mexicana, Peruana oraz Magalanica. Określenia stosowane dla trzech spośród nich odbiegały od dzisiejszych i warto przybliżyć ich znaczenie. Mexicaną zwano Amerykę Północną od najlepiej poznanych wówczas obszarów Ameryki środkowej z Meksykiem na czele, mianem Peruana określano Amerykę Południową, ponieważ najbardziej znanymi ówczesnym Europejczykom ziemiami tego kontynentu było Peru. Nazwa Magalanica odpowiadała wszelkim obszarom lądowym położonym na południu globu ziemskiego, a słabo jeszcze rozpoznanym, do których należały przede wszystkim Australia oraz Antarktyda. Sześć personifikacji kontynentów odzianych jest w stroje nawiązujące do ubiorów charakterystycznych dla danego lądu oraz zaopatrzonych w atrybuty z odpowiednim kontynentem związane.

Odwzorowanie poszczególnych kontynentów i obszarów przedstawionych w Atlasie można uznać za znakomite jak na ówczesne możliwości poznawcze. Wierzymy, że dla Państwa wybrane przez nas mapy będą interesujące zarówno pod względem poznawczym jak i estetycznym. Warto dodać, iż Atlas, znajdujący się w zbiorach Biblioteki Jagiellońskiej był własnością Jana Brożka z Kurzelowa (1585 - 1652), matematyka i astronoma, rektora Akademii Krakowskiej, a po jego śmierci w roku 1652 przeszedł w posiadanie biblioteki Akademii Krakowskiej.



Projekt i wykonanie: Mercator Poligrafia S.A. - Kraków
Mapy: Biblioteka Jagiellońska - Kraków
Druk: AN Studio - Poznań
Maszyna drukująca: Shinohara 75VHC